[Karya Guru] Bukit Cula, Tempat Niis di Kota Bandung

Ku : Dian Brilyan Priyangga

Pikeun baraya nu hayang ngarasakeun éndahna kota Bandung nalika isuk-isuk, Bukit cula acan kawéntar saumpama dibandingkeun jeung daérah Punclut. Tapi Bukit Cula bisa jadi tempat nu betah pikeun niis.

Bukit Cula perenahna di lebah kidul Kota Bandung, gunung leutik nu aya di Kacamatan Ciparay jeung Kacamatan Arjasari Kabupatén Bandung. Ku lantaran dianggap leutik ieu batur nyangkana jadi salah sahiji désa anu ngahiji jeung bukit cula anu dingaranan Désa Gunungleutik.

Kiwari, désa ieu dimekarkeun jadi dua désa nyaéta Gunungleutik jeung Pakutandang, saukur situs Bukit Cula nu asup kana bagian ti Désa Gunungleutik, wilayahna nu teu deui pagiling-gisik sacara langsung jeung Bukit Cula, nurutkeun ahli sajarah, ngaran gunungleutik sabenerna asal-muasalna tina kecap imah leutik nyaéta tempat paniisan Dipati Ukur anu dibunikeun jadi gunungleutik.

Pikeun masarakat pituin nu nyicingang di sabudeureun éta gunung, lolobana nyarebut ku sebutan bakiculah, sebutan ieu leuwih dipikawanoh di masarakat daripada sebutan bukit cula, sedengkeun masarakat anu pakasabanna tatanén di gunung leuwih sering nyebut kecap pasir, pasir dina basa Indonésia nyaéta bukit, sedengkeun pasir dina kontéks bahan wangunan dina basa Sunda disebutna keusik.

Aya sababaraha jalan nu bisa diliwatan, sacara géografis Bukit Cula mangrupa bagian tina 4 wilayah désa, nyaéta Désa Bumi Wangi, Désa Pakutandang, jeung désa Babakan di Kacamatan Ciparay sarta Désa Rancakolé di Kacamatan Arjasari. Salah sahiji rute nu loba diliwatan nyaéta liwat Kampung Caléngka di Désa Bumiwangi Kacamatan Ciparay.

Pikeun nu rék datang ka ieu tempat, ti Kota Bandung bisa ngagunakeun beus Leuwipanjang – Majalaya. Turun di alun-alun Ciparay laju ka Caléngka bisa kana ojég bisa leumpang nyalusur Walungan Ciraséa nepi ka Situs Culanagara.

Situs Culanagara mangrupa situs nu aya patalina jeung lalampahan Dipati Ukur dina kabur nalika ditéang ku Pasukan Mataram lantaran dianggap mbalélo kana paréntah Sultan Mataram nu nepi kiwari dicap minangka nu ngahianat.

Dipati Ukur jeung patilasanna di Kacamatan Ciparay Kabupatén Bandung (1627 – 1633), Dipati Ukur jadi Adipati di Tatar Ukur jeung ngajabat minangka Bupati Wedana Priangan (1623-1633). Ngalaman nasib nu pikarunyaeun, manéhna dileupaskeun tina Bupati Wedana jeung hirup nomaden sabada aya codéka jeung Mataram.

Di daérah Ciparay ieu Dipati Ukur nyaru jadi rahayat biasa ku ngaleupaskeun baju ‘dalem’na. dina salah sahiji aksésori dina baju ieu aya hiji wanda saperti duhung atawa keris nu ngaranna Culanagara nu nepi kiwari dijadikeun wanda patilasan Dipati Ukur.

Sabada ningali Situs Culanagara, baraya bisa ngalanjutkeun deui lalampahan pikeun asup ka Bukit Cula, nu sabenerna kurang leuwih 10 menit. Nepi di Patilasan Éyang Sakti nu mangrupa wangunan saperti leuit leutik di hiji komplék astana ditengah-tengah kebon palawija. Nurutkeun kuncén didinya, Éyang Sakti nyaéta lalandihan pikeun Prabu Siliwangi. Bukit Cula miboga tilu puncak. Puncak nu kahiji disebut Ramogiling. Di puncak Ramogiling aya nu diaranan Batu Korsi nu dipercaya baheulana mangrupa singgasana Dipati Ukur.

Puncak kadua nyaéta Leuit Salawé Jajar. Leuit nyaéta wangunan pikeun neundeun paré. Leuit éta jumlahna aya dua puluh lima jajar, sajajarna eusi 25 leuit. Jadi kabéh jumlahna aya 625 leuit. Paré ngahaja diteundeun pikeun sasadiaan keur para prajurit Dipati Ukur jeung keur rahayat sabudeureun. Ngan ayeuna, Leuit Salawé Jajar ngan ukur mangrupa ririmbun di sisi bukit.

Puncak katilu nyaéta Baranangsiang. Ti puncak ieu urang bisa ninggali kota Bandung nu éndah. Di puncak ieu aya makam nu salah sahijina dianggap karamat. Baheula, masarakat sabudeureun sok ziarah, salian ti ziarah, aya ogé ritual ngadeupa. Ngadeupa nyaéta ritual ngukur panjang makan ku awi saloba dua kali. Pangukuran nu mimiti awi dijieun sarua panjangna jeung makam. Lamun pangukuran kadua awi jadi leuwih panjang, éta leuwihna dipotongkeun tur dibawa balik lantaran dipercaya jadi tanda kaberuntungan.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *